Jan Szczepkowski
Nowa przestrzeń kulturalna
Willa Waleria to nowa przestrzeń działań kulturalnych i edukacyjnych oraz miejsce interdyscyplinarnego podejścia do kultury. Są tu prowadzone różnorodne szkolenia, warsztaty i wydarzenia kulturalne, oparte na dziedzinach architektury, rzemiosła i szeroko pojętej sztuki
Ośrodek promuje również twórczość Jana Szczepkowskiego – wybitnego polskiego rzeźbiarza prowadzącego Miejską Szkołę Sztuk Zdobniczych i Malarstwa w Warszawie.
Historia
Willa Waleria jest dziełem Rufina Morozowicza. Kierował on sugestie architektoniczne oraz był inwestorem. Willa została wzniesiona w 1910 r. dla jego żony Walerii z Kotowiczów i to jej budynek zawdzięcza swoje miano.
Dwupiętrowy budynek stanął na kilku zakupionych działkach, powstałych po parcelacji terenu Milanówek Las-Górny. Posesja znajdowała się pomiędzy dzisiejszymi ulicami: Spacerową, Krasińskiego, Wojska Polskiego i Mickiewicza. Prace budowlane prowadził Rudzki z Grodziska Mazowieckiego. W dwupiętrowej formie budynek przetrwał do roku 1915. Ostatnia kondygnacja budynku spłonęła w tym czasie od wybuchu szrapnela. Odbudowy w 1920 r. ponownie podjął się Rufin Morozowicz, jednakże tym razem powstał budynek jednopiętrowy.
Chwila odpoczynku. Waleria i Rufin razem z córką Marią.
Waleria, Maria i Jan przed Willą.
Waleria była domem otwartym. Nie sposób wymienić gości, którzy pojawiali się u Morozowiczów i Szczepkowskich.
Po śmierci Rufina oraz Walerii Morozowiczów willa została w 1931 r. własnością Marii Morozowicz-Szczepkowskiej – ich córki.
Parterową część domu od strony ulicy Krasińskiego przeznaczono na pracownię Jana Szczepkowskiego. Na piętrze tej samej części urządzono dużą salę jadalną dla Szczepkowskich, która była wariantem wystroju oraz wyposażenia projektu wykonanego przez J. Szczepkowskiego dla Zamku Królewskiego w Warszawie.
Wyjątkowo prezentował się ogród willi Waleria. Zgodnie z projektem Morozowicza na całej nieruchomości wytyczono alejki, altany, oranżerie i cieplarnie. Teren ozdabiały rzeźby i kapliczki w otoczeniu drzew i krzewów. Całość była ogrodzona białym drewnianym płotem.
Od 1982 budynek wpisany jest do rejestru zabytków województwa mazowieckiego.
Willa jest zbudowana w stylu zmodernizowanego historyzmu. Można dopatrzyć się w niej elementów dworu polskiego. Wzniesiona jest na nieregularnym planie, zbliżonym do prostokąta. Elewacja od strony wschodniej jest siedmioosiowa, z trójstronnym ryzalitem środkowym wraz z gankiem kolumnowym ze schodami do ogrodu, który był niegdyś prawdziwą ozdobą budynku. Obecnie to jednopiętrowy murowany budynek z mansardą, kryty dachówką. Nad gankiem dodatkowo znajduje się taras, a w mansardzie loggia z filarami. Na skrzydłach budynku znajdowały się oszklone werandy.
Jak wspomina w swoich wspomnieniach Maria Morozowicz-Szczepkowska, był to „prawdziwy Raj”.
Budynek został zakupiony w 2007 r. przez Gminę Milanówek. W roku 2020 Miastu udało się uzyskać dwie dotacje na przywrócenie budynkowi dawnego blasku. Dzięki prawie 8,5mln środków zewnętrznych już niedługo Waleria stanie się miejscem na działania lokalne i ponadlokalne związane z szeroko pojętą kulturą i edukacją. Pojawi się stała ekspozycja dzieł artysty, W odrestaurowanej pracowni odbywać będą się warsztaty rzeźby, ceramiki, snycerstwa i innych form artystycznych bliskich Janowi Szczepkowskiemu. Waleria stanie się miejscem koncertów, wykładów i spotkań gdzie kultura i sztuka będą na pierwszym miejscu.
Remont i konserwacja
Prace objęły szeroki zakres działań remontowo-budowlanych i konserwatorskich w zabytkowej Willi Waleria w Milanówku. Ten historyczny obiekt – Perła Mazowsza oraz Zabytek zadbany po starannie przeprowadzonym remoncie powrócił do życia i stał się niezwykle ważnym miejscem budowania tożsamości lokalnej Milanówka, a także miejscem, które oddziałuje ponadlokalnie i przyczynia się do promowania dziedzictwa polskiej sztuki i rzemiosła.
Budowanie tożsamości Milanówka
Realizacja projektu opierała się na konsultacjach społecznych z mieszkańcami i organizacjami pozarządowymi. To w ich wyniku został określony sposób wykorzystania budynku oraz zakres nowej oferty kulturalnej i edukacyjnej.
Działania ośrodka uwzględniają potrzeby różnych grup wiekowych oraz osób mających utrudniony dostęp do kultury, w tym osób z niepełnosprawnościami.
Dziedzictwo Walerii
Pracownia
Tu mieszkał i tworzył wybitny polski rzeźbiarz – Jan Szczepkowski. Pracownia zachowała się do dziś.
Architektura
Willa jest zbudowana w stylu zmodernizowanego historyzmu. Górne piętro zostało przebudowane po pożarze.
Historia
Pamięta czas z początków powstania Milanówka!
Nazwa
Willa swoją nazwę zawdzięcza imieniu żony Rufina Morozowicza – słynnego aktora z początków XX w., dla której została ona wybudowana – Walerii z Kotowiczów.
Ogród
Niegdyś ogród roztaczał się od dzisiejszej ul. Spacerowej aż do Wojska Polskiego i Mickiewicza! Na całej nieruchomości wytyczono alejki, altany, oranżerie i cieplarnie. Teren ozdabiały rzeźby i kapliczki w otoczeniu drzew i krzewów.
Lokalne dziedzictwo
Z córką Morozowiczów – Marią – ożenił się wybitny rzeźbiarz Jan Szczepkowski, którego twórczość jest istotnym elementem dziedzictwa kulturowego Milanówka.